تدریس معکوس

خلاصه :

برای آشنایی بیشتر شما مخاطبین گرامی، مختصری به معرفی کلاس معکوس و سپس چگونگی اجرای آن در مقطع متوسطه اول تزکیه خواهیم پرداخت.

کلاس معکوس
جاناتان برگمن یکی از پیش گامان روش تدریس معکوس، معلمی است که به کلاس معلم محور علاقه داشت. اما زمانی که دید چگونه دانش آموزانش با معکوس کردن آموزش، درگیر فرایند یادگیری شده اند، آن روش را رها کرد و تجربیاتش را در کلاس معکوس در اختیار دیگر معلمان گذاشت.
او اعتقاد دارد کار معلم در یادگیری فقط دادن اطلاعات نیست بلکه تسهیل یادگیری است که در یادگیری معکوس اتفاق می افتد و این یادگیری در تمام سطوح تأثیرگذار است.
فردی کردن یادگیری، ایجاد فرصت بیشتر برای کمک به دانش آموزانی که به تلاش بیشتر نیاز دارند، مجال بیشتر برای به چالش کشیدن دانش آموزان مستعد، از نقاط قوت این روش است. البته این روش نقاط ضعفی هم دارد که امیدواریم با اجرای درست، برطرف شود.

فرایند استفاده از روش تدریس معکوس
نزدیک به بیش از چهار دهه از توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش جهانی و بیش از نوزده سال از تأسیس مدارس هوشمند در جهان سپری شده است. استفاده از روش های نوین تدریس و دوری از تدریس سنتی نیز سالهاست مورد توجه قرار گرفته است. پاره ای از مدارس ایران نیز در این تب گرفتار آمده و تلفیق فناوری و روشهای نوین در تدریس را گره گشا می دانند.
سوال قابل طرح این است که آیا دیگر نباید از روش سخنرانی استفاده کرد و آیا می توان استفاده از فناوری را به خدمت روش تدریس سنتی گرفت؟؟؟
با مطرح شدن روش تدریس معکوس، دنبال فرصتی بودیم که بتوانیم این روش را تجربه کنیم. از طرفی چون این روش با تدریس اکتشافی هم خوانی ندارد، باید فرصت تدریس را خارج از مدرسه برای معلم ایجاد می کردیم.

اندیشه ی ایجاد فرصت شرکت در راهپیمایی عظیم اربعین حسینی برای همگان، سبب شد بیشتر به تدریس معکوس بیاندیشیم. چرا که این ایجاد فرصت، نباید برای ما به حق الناس تبدیل شود. بکارگیری روش تدریس معکوس برای جلساتی که تعطیل می شد، بهترین راه برای استفاده بهینه از ایام اربعین بود.
لذا از دبیرانی که در این ایام کلاس داشتند خواستیم تا برای درس خود طرح درس روش معکوس را اجرا کرده و فعالیت مورد نظر را تعیین کنند.
لازم به ذکر است با توجه به ماهیت متفاوت دروس، فعالیت انتخاب شده در دروس مختلف متفاوت و متناسب با موضوع درس بود.
دروسی که برای تدریس معکوس انتخاب شدند شامل : پیامهای آسمان، عربی، ادبیات، زبان انگلیسی، ریاضی، فیزیک، شیمی، زیست و زمین و جغرافی بود که به صورت فایل در اختیار دانش آموزان قرار گرفت.

پس از اجرای این طرح و دریافت بازخورد از دبیران و دانش آموزان، اکثریت از طرح راضی بودند و فقط یک مورد بازخورد منفی داشت که به علت عدم انتخاب صحیح درس برای این روش بود.

نکات مثبت این طرح : ـ فهم و یادگیری بهتر دروس  ـ صرفه جویی در وقت   ـ ایجاد ارتباط بهتر با معلم    ـ ایجاد شوق و انگیزه بیشتر جهت یادگیری و ...  بود.

درسهایی که بچه ها از قبل پیش زمینه داشتند برای این کار بهتر جواب داد تا دروسی که کاملاً جدید و بدون زمینه قبلی بود. همچنین دروسی که صدای معلم به همراه فایل تصویری بود ارتباط بهتری با بچه ها برقرار کرد و دروسی که آزمایش عملی داشت و این امکان به وجود آمد که بچه ها مراحل انجام آزمایش را چندین بار ببینند، خیلی خوب بود.

به طور کلی انتخاب سرفصل مناسبی که بشود با این روش تدریس کرد، خیلی مهم است.

در انتها برای کسانی که تمایل دارند درباره ی روش تدریس معکوس اطلاعات بیشتری داشته باشند منابع زیر را معرفی می کنیم:
1.    کتاب یادگیری معکوس، جان برگمن و ارون سمز، مترجمان دکتر محمد عطاران و مریم فرحمند خانقاه، انتشارات مرآت.
2.    رشد مدرسه فردا، ماهنامه آموزشی، تحلیلی و اطلاع رسانی برای معلمان، مهر 95.